8. Συνολοκλήρωση και διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου: Μια εμπειρική μελέτη για τις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές (Cointegration analysis and portfolio diversification: An empirical study for international stock markets)

Κάθε επενδυτής που συμμετέχει με κάποιο τρόπο στις χρηματοοικονομικές αγορές είναι εκτεθειμένος σε χρηματοοικονομικό κίνδυνο. Αυτό είναι απόλυτα λογικό και αναμενόμενο, καθώς δεν υπάρχει αυτό που λέμε risk-free επένδυση, δηλαδή επένδυση δίχως κίνδυνο (που δεν υπόκειται σε καθεστώς αβεβαιότητας). Επομένως, ένα από τα βασικά ερωτήματα στο οποίο καλείται να απαντήσει ένας Μηχανικός της Χρηματοοικονομικής, είναι η αναζήτηση τεχνικών διαχείρισης του κινδύνου αυτού. Στην κατεύθυνση αυτή υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις, όμως μία από τις πιο ενδεδειγμένες και «κλασσικές» τεχνικές είναι η διαφοροποίηση.
Ουσιαστικά, λέγοντας διαφοροποίηση εννοούμε την σύσταση ενός χαρτοφυλακίου τίτλων όπου το κεφάλαιό μας έχει μοιραστεί (με κάποιον κατάλληλο μαθηματικά τρόπο) σε πολλούς διαφορετικούς τίτλους ώστε να είμαστε όσο το δυνατόν προστατευμένοι απέναντι στις απότομες και απρόβλεπτες μεταβολές των τιμών των τίτλων που το απαρτίζουν. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφοροποίησης είναι χρησιμοποιώντας ομόλογα και μετοχές, καθώς όταν μια οικονομία σημειώνει ανοδική πορεία, οι αποδόσεις των ομολόγων συνήθως εμφανίζουν πτωτική τάση, ενώ αντίθετα, οι τιμές των μετοχών σημειώνουν ανοδική τάση. Μια άλλη περίπτωση διαφοροποίησης, που μάλιστα αποτελεί και το αντικείμενο της παρούσας εργασίας, είναι αυτό που λέμε διεθνής διαφοροποίηση. Η διεθνής διαφοροποίηση ουσιαστικά προτείνει την σύσταση ενός χαρτοφυλακίου που δεν αποτελείται αποκλειστικά από εγχώριες επενδύσεις, αλλά από διεθνείς. Για παράδειγμα, την σύσταση ενός χαρτοφυλακίου που αποτελείται από μετοχές εταιριών που εδρεύουν σε διαφορετικές ηπείρους (πχ. ΗΠΑ, Ασία, Ευρώπη), με την ελπίδα ότι (υπό φυσιολογικές συνθήκες) η πιθανότητα να κινούνται μακροχρόνια όλα τα χρηματιστήρια προς την ίδια κατεύθυνση, είναι πολύ μικρή.
Μέσα στο πλαίσιο των χρονολογικών σειρών και της χρηματοοικονομικής οικονομετρίας, η διεθνής διαφοροποίηση σχετίζεται άμεσα με την έννοια της συνολοκλήρωσης. Δηλαδή, της μακροχρόνιας κοινής πορείας μεταξύ δύο ή περισσοτέρων χρηματοοικονομικών μεταβλητών. Το θέμα αυτό (διεθνής διαφοροποίηση βασιζόμενη στην συνολοκλήρωση), είναι ένα θέμα που έχει μελετηθεί πολύ έντονα τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, αν δύο χρηματιστηριακές αγορές κινούνται σε μια μακροχρόνια κατάσταση ισορροπίας, τότε οι ευκαιρίες για αποτελεσματική διαφοροποίηση κατασκευάζοντας ένα χαρτοφυλάκιο με μετοχές από τις αγορές αυτές μειώνονται. Τεχνικά, ο στόχος της παρούσας εργασίας, είναι να εξετάσει αν οι σημαντικότερες παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές εμφανίζουν σχέση συνολοκλήρωσης Στο πλαίσιο αυτό, αφότου εξετάσουμε τα δομικά συστατικά των αντίστοιχων χρονολογικών σειρών (χρηματιστηριακοί δείκτες) θα προβούμε σε έλεγχο συνολοκλήρωσης κατά Εngle Granger και Johansen με σκοπό να εξετάσουμε τις όποιες ευκαιρίες διαφοροποίησης.